بسیاری از ایده ها و پروژه ها، حتی اگر در نگاه اول جذاب و سودآور به نظر برسند، بدون بررسی دقیق و پشتیبانی مناسب نمی توانند به یک کسب و کار موفق تبدیل شوند. به همین دلیل، انجام مطالعه امکان سنجی بازار معمولا یکی از اولین اقداماتی است که پیش از اجرای یک ایده تجاری، توسعه کسب و کار در بازارهای جدید یا آغاز یک پروژه انجام می شود.
مطالعه امکان سنجی یا Feasibility Study به کسب و کارها کمک می کند تا پیش از صرف زمان، سرمایه و منابع انسانی، شرایط اجرای یک پروژه را به صورت دقیق بررسی کنند. در این مطالعه، عواملی مانند شرایط اقتصادی، فنی، زمانی، قانونی و وضعیت بازار مورد ارزیابی قرار می گیرند تا مشخص شود اجرای پروژه تا چه اندازه عملی، منطقی و سودآور است.
در این مقاله قصد داریم با مفهوم فیزیبیلیتی استادی، اجزای اصلی مطالعه امکان سنجی بازار، نحوه اجرای آن در شرکت ها و مهم ترین مزایای آن آشنا شویم. همچنین بررسی می کنیم که طرح توجیهی در مارکتینگ چگونه می تواند ریسک تصمیم گیری را کاهش دهد و مسیر ورود به بازار را شفاف تر کند.
مطالعه امکان سنجی چیست؟
مطالعه امکان سنجی یا Feasibility Study یک تحلیل جامع و عمیق است که در فرایند برنامه ریزی کسب و کار و مدیریت پروژه مورد استفاده قرار می گیرد. هدف از این مطالعه، بررسی این موضوع است که آیا یک ایده، پروژه یا برنامه تجاری شانس واقعی برای موفقیت دارد یا خیر.
به زبان ساده، فیزیبیلیتی استادی مشخص می کند که اجرای یک پروژه از نظر قانونی، مالی، فنی و شرایط بازار امکان پذیر است یا نه. این بررسی پیش از آن انجام می شود که سازمان زمان، بودجه و منابع خود را به اجرای پروژه اختصاص دهد.
یکی از کاربردهای مهم مطالعه امکان سنجی، تهیه طرح توجیهی در مارکتینگ است. کسب و کارها با استفاده از این تحلیل می توانند میزان تقاضای بازار، رفتار مخاطبان، وضعیت رقبا، ظرفیت فروش و هزینه های ورود به بازار را بررسی کنند. در نتیجه، تصمیم گیری درباره اجرای یک کمپین، عرضه محصول جدید یا ورود به یک بازار تازه با اطلاعات دقیق تری انجام می شود.
البته مطالعه امکان سنجی را نباید با طرح کسب و کار یا Business Plan اشتباه گرفت. مطالعه امکان سنجی تنها بر عملی بودن و احتمال موفقیت پروژه تمرکز دارد و مشخص می کند که آیا اجرای آن منطقی است یا خیر.
در مقابل، طرح کسب و کار علاوه بر بررسی شرایط بازار و مسائل مالی، برنامه عملیاتی، مدل درآمدی، استراتژی بازاریابی، ساختار اجرایی و مراحل پیاده سازی پروژه را نیز مشخص می کند. بنابراین، Feasibility Study معمولا پیش از تهیه طرح کسب و کار انجام می شود و مبنایی برای تصمیم گیری درباره ادامه یا توقف یک پروژه است.
انواع مطالعات امکان سنجی
برای ارزیابی امکان موفقیت یک پروژه، پاسخ دادن به یک سوال کافی نیست. یک مطالعه امکان سنجی دقیق، پروژه را از چند زاویه مختلف بررسی می کند تا نقاط قوت، ضعف و موانع احتمالی آن پیش از شروع مشخص شوند.
امکان سنجی فنی
در امکان سنجی فنی بررسی می شود که آیا ابزارها، سیستم ها، فناوری ها و دانش فعلی سازمان برای اجرای پروژه کافی هستند یا خیر. همچنین باید مشخص شود که آیا برای اجرای پروژه به تجهیزات جدید، نرم افزارهای تخصصی، نیروی انسانی ماهر یا توسعه زیرساخت های فنی نیاز وجود دارد.
اگر اجرای پروژه به راه حل های موقت، فرایندهای پیچیده یا ابزارهای نامطمئن وابسته باشد، احتمال بروز مشکل در مراحل بعدی افزایش پیدا می کند. به همین دلیل، امکان سنجی فنی باید تصویری واقعی از توانایی سازمان برای اجرای پروژه ارائه دهد.
امکان سنجی مالی
امکان سنجی مالی یکی از مهم ترین بخش های Feasibility Study است. در این مرحله، هزینه های اجرای پروژه با درآمدها و بازدهی احتمالی آن مقایسه می شوند.
این بررسی فقط شامل هزینه های مستقیم مانند خرید تجهیزات، استخدام نیرو یا تبلیغات نیست. هزینه های پنهان، هزینه نگهداری، آموزش، تاخیر در اجرا و منابع مورد نیاز در بلندمدت نیز باید در محاسبات در نظر گرفته شوند.
در طرح توجیهی در مارکتینگ، امکان سنجی مالی کمک می کند مشخص شود که آیا هزینه اجرای یک کمپین، ورود به بازار جدید یا عرضه محصول تازه با درآمد احتمالی آن تناسب دارد یا خیر.
امکان سنجی قانونی
هر پروژه باید با قوانین، مجوزها و مقررات مرتبط با حوزه فعالیت خود سازگار باشد. در امکان سنجی قانونی، مواردی مانند مجوزهای مورد نیاز، قوانین شهری، مقررات صنفی، محدودیت های صنعتی و الزامات حقوقی بررسی می شوند.
نادیده گرفتن حتی یکی از این موارد می تواند باعث توقف پروژه، افزایش هزینه ها یا ایجاد تاخیر جدی در زمان اجرا شود. به همین دلیل، بررسی شرایط قانونی باید پیش از شروع سرمایه گذاری انجام شود.
امکان سنجی عملیاتی
ممکن است یک پروژه از نظر فنی و مالی قابل اجرا باشد، اما سازمان توانایی مدیریت روزانه آن را نداشته باشد. امکان سنجی عملیاتی مشخص می کند که آیا تیم، ساختار مدیریتی، فرایندهای داخلی و منابع انسانی سازمان برای اجرای مداوم پروژه آمادگی دارند یا خیر.
در این بخش باید بررسی شود که اجرای پروژه چه تاثیری بر فعالیت های فعلی سازمان دارد و آیا کارکنان و مدیران می توانند مسئولیت های جدید را در کنار وظایف قبلی مدیریت کنند.
امکان سنجی زمانی
زمان بندی می تواند تاثیر زیادی بر موفقیت یا شکست یک پروژه داشته باشد. حتی یک ایده مناسب نیز ممکن است در زمان نامناسب نتیجه مطلوبی ایجاد نکند.
در امکان سنجی زمانی بررسی می شود که آیا پروژه در بازه زمانی مورد نظر قابل اجرا است یا خیر. آمادگی تامین کنندگان، زمان دریافت مجوزها، شرایط بازار، رفتار مشتریان و توانایی تیم اجرایی از عوامل مهم در این ارزیابی هستند.
این پنج نوع امکان سنجی باید به صورت همزمان مورد بررسی قرار گیرند. اگر پروژه در یکی از این بخش ها با مشکل جدی روبرو باشد، بهتر است این موضوع پیش از صرف هزینه و آغاز اجرای رسمی مشخص شود.
اجزای اصلی مطالعه امکان سنجی
یک مطالعه امکان سنجی خوب نباید فقط برای افزایش حجم گزارش طولانی شود. این گزارش باید به اندازه ای کامل باشد که بتواند به سوال های مهم و تصمیم ساز پاسخ دهد. بیشتر مطالعات امکان سنجی از شش بخش اصلی تشکیل می شوند:
خلاصه مدیریتی
خلاصه مدیریتی معمولا حداکثر در دو صفحه تهیه می شود و تصویری کلی از پروژه، مهم ترین یافته ها و نتیجه ارزیابی ارائه می دهد. این بخش به مدیران و تصمیم گیرندگان کمک می کند بدون مطالعه تمام جزئیات گزارش، وضعیت کلی پروژه را درک کنند و برای ادامه مسیر تصمیم بگیرند.
معرفی محصول، خدمت یا پروژه
در این بخش، محصول، خدمت یا پروژه مورد نظر به صورت دقیق معرفی می شود. ویژگی ها، اهداف، مزیت های احتمالی و ارزش افزوده آن باید به روشنی توضیح داده شوند. همچنین جایگاه محصول در بازار، مخاطبان هدف، مشتریان بالقوه و تفاوت آن با راه حل های موجود بررسی می شود. این بخش در تهیه طرح توجیهی در مارکتینگ اهمیت زیادی دارد، زیرا مبنای تحلیل بازار و تعیین موقعیت محصول است.
ارزیابی امکان سنجی بازار
در ارزیابی بازار بررسی می شود که آیا برای ایده یا پروژه مورد نظر، تقاضای کافی در بازار وجود دارد یا خیر. این بخش شامل تحلیل اندازه بازار، روندهای موجود، نیازهای مشتریان، رفتار مخاطبان، وضعیت رقبا و ظرفیت رشد است. هدف اصلی این ارزیابی، مشخص کردن فضای واقعی موجود برای ورود محصول یا خدمت به بازار است.
پیش بینی های مالی
پیش بینی مالی شامل برآورد درآمد، تفکیک هزینه ها، میزان سرمایه مورد نیاز و زمان بندی جریان نقدی است. در این بخش معمولا چند سناریو برای شرایط مختلف تهیه می شود تا تصمیم گیری فقط بر اساس خوش بینی انجام نشود. بررسی دقیق اعداد کمک می کند ریسک های مالی پروژه به شکل واقع بینانه تری مشخص شوند.
تحلیل ریسک و راهکارهای کنترل آن
هر پروژه با مجموعه ای از ریسک ها روبرو است. این ریسک ها ممکن است شامل تغییر قوانین، کمبود نیروی متخصص، نوسان ارز، افزایش هزینه ها، تاخیر در دریافت مجوز یا کاهش تقاضای بازار باشند. در این بخش، ریسک های احتمالی شناسایی می شوند و برای کاهش یا مدیریت هر کدام، راهکار مشخصی ارائه می شود. هدف این است که سازمان پیش از بروز مشکل، برای شرایط مختلف آمادگی داشته باشد.
پیشنهاد نهایی
در پایان فیزیبیلیتی استادی، باید یک نتیجه روشن و قابل اجرا ارائه شود. این نتیجه ممکن است ادامه پروژه، توقف موقت، تغییر مسیر یا کنار گذاشتن کامل ایده باشد. پیشنهاد نهایی باید بر اساس داده ها و نتایج تحلیل تهیه شود و از ابهام دور باشد. تصمیم گیری نامشخص در ابتدای پروژه می تواند پس از شروع اجرا، هزینه و ریسک بیشتری برای سازمان ایجاد کند.
مزایای انجام مطالعه امکان سنجی
ممکن است انجام مطالعه امکان سنجی در ابتدا به زمان و بودجه نیاز داشته باشد، اما در بسیاری از موارد همین بررسی اولیه می تواند از زیان های جدی در آینده جلوگیری کند. مهم ترین مزایای انجام Feasibility Study را می توان در چهار مورد خلاصه کرد.
جلوگیری از هدر رفت سرمایه
یکی از مهم ترین مزایای مطالعه امکان سنجی، شناسایی سریع ایده های نامناسب یا غیرقابل اجرا است. کنار گذاشتن یک پروژه پس از انجام یک بررسی محدود، بسیار کم هزینه تر از توقف آن پس از صرف سرمایه زیاد، استخدام نیرو و توسعه زیرساخت است.
برای مثال، اگر نتیجه یک مطالعه امکان سنجی نشان دهد که یک پروژه توجیه اقتصادی یا ظرفیت کافی در بازار ندارد، می توان پیش از آغاز اجرای گسترده، آن را متوقف یا اصلاح کرد. این تصمیم از ایجاد هزینه های سنگین و غیرقابل بازگشت جلوگیری می کند.
واقع بینانه شدن بودجه
در بسیاری از پروژه ها، بودجه اولیه بر اساس برآوردهای خوش بینانه تهیه می شود. فیزیبیلیتی استادی کمک می کند هزینه های مستقیم و پنهان پروژه از همان ابتدا شناسایی شوند. هزینه هایی مانند آموزش نیروها، دریافت مجوز، پشتیبانی فنی، نگهداری، تاخیر در اجرا و تغییرات احتمالی بازار ممکن است در برآورد اولیه دیده نشده باشند. با مشخص شدن این موارد، بودجه پروژه به واقعیت نزدیک تر می شود و هزینه های غیرضروری نیز از برنامه حذف می شوند.
ارائه شواهد قابل اعتماد به ذی نفعان
سرمایه گذاران، بانک ها، مدیران و اعضای هیئت مدیره معمولا برای تصمیم گیری به اطلاعات قابل اندازه گیری نیاز دارند. اشتیاق نسبت به یک ایده به تنهایی برای جلب اعتماد آن ها کافی نیست.
یک مطالعه امکان سنجی دقیق، داده های مالی، اطلاعات بازار، میزان تقاضا، ریسک های احتمالی و بازده مورد انتظار را در اختیار ذی نفعان قرار می دهد. این اطلاعات می تواند روند جذب سرمایه، دریافت تسهیلات یا گرفتن تایید مدیران را ساده تر کند.
بهبود استراتژی پروژه
حتی زمانی که نتیجه مطالعه امکان سنجی مثبت است، فرایند تحلیل می تواند به اصلاح ایده اولیه کمک کند. ممکن است پس از بررسی بازار، زمان عرضه محصول، دامنه پروژه، گروه مخاطبان یا موقعیت آن در بازار تغییر کند.
به همین دلیل، مطالعه امکان سنجی فقط برای تایید یا رد یک پروژه انجام نمی شود. این مطالعه می تواند مسیر اجرای پروژه را دقیق تر کند و پایه محکم تری برای تهیه طرح کسب و کار و طرح توجیهی در مارکتینگ ایجاد کند.
در مجموع، Feasibility Study هم نقش یک عامل بازدارنده را دارد و هم مانند یک راهنما عمل می کند. از یک طرف مانع ورود کسب و کار به پروژه های پرهزینه و کم بازده می شود و از طرف دیگر، مسیر مناسب تری برای اجرای ایده های قابل قبول نشان می دهد.
تحلیل امکان سنجی بازار چیست؟
تحقیقات بازار و تحلیل امکان سنجی بازار ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و معمولا به عنوان بخش هایی از یک مطالعه جامع مورد استفاده قرار می گیرند. در تحلیل امکان سنجی بازار، شرکت ها عوامل مختلفی مانند میزان تقاضای مشتریان، روندهای صنعت، تغییر نیازهای مصرف کنندگان و وضعیت کلی بازار را بررسی می کنند. هدف از این تحلیل، پاسخ دادن به این سوال است که آیا برای محصول، خدمت یا ایده مورد نظر فضای کافی در بازار وجود دارد یا خیر.
بررسی تقاضای مشتریان
تقاضای بازار نشان می دهد مشتریان تا چه اندازه به محصول یا خدمت مورد نظر نیاز دارند و آیا تمایل دارند برای آن هزینه کنند یا خیر. بررسی تقاضا به کسب و کارها کمک می کند تغییر نیازها، ترجیحات و رفتار مصرف کنندگان را بهتر درک کنند. همچنین مشخص می شود که این نیازها در طول زمان چگونه تحت تاثیر شرایط اقتصادی، فناوری های جدید یا تغییر قوانین قرار می گیرند. در طرح توجیهی در مارکتینگ، تحلیل تقاضا اهمیت زیادی دارد، زیرا می تواند اندازه واقعی بازار و ظرفیت جذب مشتری را مشخص کند.
بررسی روندهای بازار و صنعت
بازارها دائما در حال تغییر هستند. فناوری، قوانین، رفتار مشتریان و شرایط اقتصادی می توانند فرصت های جدیدی ایجاد کنند یا بعضی از ایده ها را از نظر تجاری ضعیف کنند. در تحلیل امکان سنجی، روندهای فعلی و آینده صنعت مورد بررسی قرار می گیرند تا مشخص شود پروژه با مسیر بازار هماهنگ است یا خیر. این بررسی به شرکت ها کمک می کند پیش از ورود به بازار، تغییرات احتمالی را شناسایی کنند.
تحلیل فضای رقابتی
یکی دیگر از بخش های مهم تحلیل امکان سنجی بازار، بررسی رقبا است. شرکت باید بداند رقبای اصلی چه کسانی هستند، چه محصول یا خدماتی ارائه می دهند و جایگاه آن ها در بازار چگونه است. در این مرحله، ویژگی ها، قیمت، کانال های فروش، روش های تبلیغاتی و موقعیت برند رقبا بررسی می شود. سپس محصول یا خدمت پیشنهادی با نمونه های موجود مقایسه می شود تا نقاط تمایز، ضعف ها و فرصت های موجود مشخص شوند.
ابزارهای تحلیل امکان سنجی بازار
برای جمع آوری اطلاعات مورد نیاز، شرکت ها از ابزارها و روش های مختلفی استفاده می کنند. تحلیل SWOT یکی از رایج ترین ابزارها است که نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها و تهدیدهای پروژه را بررسی می کند.
نظرسنجی مستقیم از مشتریان بالقوه نیز می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره نیازها، انتظارات و میزان تمایل آن ها به خرید ارائه دهد.
علاوه بر این، بررسی و ارزیابی رقبا به شرکت کمک می کند قیمت گذاری، کانال های فروش، پیام های تبلیغاتی و نحوه جایگاه سازی آن ها را تحلیل کند.
استفاده از این ابزارها باعث می شود اندازه بازار با دقت بیشتری مشخص شود و کسب و کار تصویر روشن تری از تعداد مشتریانی داشته باشد که در عمل می تواند به آن ها دسترسی پیدا کند.
چگونه تحقیقات بازار و تحلیل امکان سنجی انجام دهیم؟
برای انجام یک تحلیل امکان سنجی دقیق، باید مراحل تحقیق به شکل منظم و هدفمند پیش بروند. هرچه سوال اولیه روشن تر باشد، داده های به دست آمده نیز کاربردی تر خواهند بود و تصمیم نهایی با اطمینان بیشتری گرفته می شود.
مسئله را به طور دقیق مشخص کنید
اولین مرحله، مشخص کردن تصمیمی است که قرار است درباره آن تحقیق شود. باید به صورت روشن بدانید که هدف مطالعه چیست و در پایان قرار است به چه سوالی پاسخ داده شود.
برای مثال، ممکن است هدف بررسی ورود به یک بازار جدید، عرضه محصول تازه، توسعه یک خدمت یا سرمایه گذاری روی یک پروژه باشد. اگر سوال تحقیق مبهم باشد، اطلاعات جمع آوری شده نیز پراکنده و غیرقابل استفاده خواهند بود. در نتیجه، زمان و بودجه بدون رسیدن به پاسخ مشخص صرف می شوند.
اطلاعات را از منابع مختلف جمع آوری کنید
در تحقیقات بازار و فیزیبیلیتی استادی، معمولا از دو نوع منبع اطلاعاتی استفاده می شود:
منابع اولیه
منابع اولیه شامل اطلاعاتی هستند که به طور مستقیم از مخاطبان، مشتریان یا افراد مرتبط با بازار جمع آوری می شوند. مصاحبه، گروه کانونی، نظرسنجی و گفت و گو با مشتریان بالقوه از مهم ترین روش های جمع آوری اطلاعات اولیه هستند.
حتی تعداد محدودی مصاحبه هدفمند نیز می تواند الگوهایی را نشان دهد که ممکن است در گزارش های آماری دیده نشوند. کیفیت انتخاب افراد و سوال های مطرح شده معمولا از تعداد پاسخ ها اهمیت بیشتری دارد.
منابع ثانویه
منابع ثانویه شامل اطلاعات و گزارش هایی هستند که از قبل توسط سازمان ها، شرکت ها یا نهادهای دیگر منتشر شده اند. گزارش های صنعتی، پایگاه های اطلاعاتی دولتی، آمارهای رسمی، مقالات تخصصی و گزارش های تحلیلی از جمله این منابع هستند.
این اطلاعات کمک می کنند فرضیات اولیه با داده های واقعی مقایسه شوند و تحلیل فقط بر اساس حدس یا برداشت شخصی انجام نشود.
رفتار خریداران را بررسی کنید
شناخت رفتار مشتری یکی از مهم ترین مراحل تحلیل امکان سنجی بازار است. باید مشخص شود چه کسی تصمیم نهایی خرید را می گیرد، چه افرادی بر این تصمیم تاثیر دارند و فرایند خرید چه مدت طول می کشد.
در بعضی بازارها، مصرف کننده و خریدار یک نفر هستند. اما در بازارهای سازمانی ممکن است چند نفر در تصمیم گیری نقش داشته باشند. مدیر مالی، مدیر خرید، مدیر فنی و مدیرعامل ممکن است هر کدام از زاویه متفاوتی محصول را ارزیابی کنند.
همچنین باید موانع خرید، حساسیت مشتری نسبت به قیمت و سقف مبلغ قابل قبول برای او مشخص شوند. این اطلاعات در تدوین طرح توجیهی در مارکتینگ و انتخاب پیام مناسب برای معرفی محصول نقش مهمی دارند.
کانال های توزیع و مسائل لجستیکی را بررسی کنید
دسترسی به بازار فقط به وجود تقاضا وابسته نیست. محصول باید بتواند از طریق کانال مناسب، در زمان مناسب و با هزینه قابل قبول به دست مشتری برسد.
ممکن است یک کانال فروش در گزارش های اولیه ساده و در دسترس به نظر برسد، اما در عمل با مشکلاتی مانند محدودیت موجودی، هزینه حمل، تاخیر در تحویل یا پیچیدگی توزیع روبرو باشد.
به همین دلیل، بررسی زنجیره تامین، ظرفیت توزیع، گردش موجودی و هزینه های لجستیک باید بخشی از Feasibility Study باشد.
نتایج را در یک گزارش شفاف جمع بندی کنید
در پایان، تمام اطلاعات باید در قالب گزارشی کوتاه، روشن و صادقانه جمع بندی شوند. این گزارش باید مشخص کند چه اطلاعاتی در دسترس است، چه مواردی هنوز نامشخص هستند و این عدم قطعیت چه هزینه یا ریسکی برای پروژه ایجاد می کند.
اگر یکی از فرضیات اصلی پروژه پشتوانه کافی ندارد، باید پیش از شروع اجرا به صورت واضح مشخص شود. نادیده گرفتن یک فرض ضعیف می تواند باعث شود تمام برنامه اجرایی بر پایه اطلاعات نادرست شکل بگیرد.
اگر این مراحل به درستی انجام شوند، تحلیل امکان سنجی فقط اعداد را تایید نمی کند، بلکه می تواند جهت استراتژی، بازار هدف، مدل توزیع و نحوه اجرای پروژه را نیز تغییر دهد.
تحلیل امکان سنجی بازار در صنایع مختلف
یک الگوی ثابت برای تحلیل امکان سنجی در تمام صنایع قابل استفاده نیست. روشی که برای یک محصول دیجیتال مناسب است، ممکن است در صنایع تولیدی، سلامت یا خدمات مالی نتیجه درستی ایجاد نکند.
هر صنعت قوانین، محدودیت ها، ساختار هزینه و ریسک های خاص خود را دارد. به همین دلیل، تحلیل امکان سنجی بازار باید بر اساس شرایط همان صنعت طراحی شود.
برای مثال، در صنعت داروسازی ممکن است یک الزام قانونی یا تغییر در مقررات، زمان اجرای پروژه را چند سال افزایش دهد. در صنعت حمل و نقل نیز یک هزینه پیش بینی نشده در بندر یا مسیر حمل می تواند حاشیه سود پروژه را از بین ببرد.
در صنایع تولیدی، عواملی مانند تامین مواد اولیه، ظرفیت کارخانه، هزینه انرژی و دسترسی به نیروی متخصص اهمیت بیشتری دارند. در حوزه فین تک نیز قوانین مالی، امنیت اطلاعات، مجوزها و اعتماد کاربران از عوامل اصلی هستند.
بنابراین، تحلیل امکان سنجی هر صنعت باید به جای تکیه بر داده های کلی بازار، نقاط حساس و ریسک های اختصاصی آن حوزه را بررسی کند.
در بعضی موارد، استفاده از متخصصان خارج از سازمان نیز ضروری است. آمارگران، مهندسان زنجیره تامین، مشاوران حقوقی یا شرکت هایی که تجربه عملی در صنعت مورد نظر دارند، می توانند اطلاعات دقیق تری درباره محدودیت ها و فرصت های بازار ارائه دهند.
تحلیل امکان سنجی در بازارهای نوظهور
در بازارهای نوظهور، عواملی مانند رشد جمعیت، سیاست های دولت و توسعه زیرساخت ها می توانند تقاضای قابل توجهی ایجاد کنند. با این حال، ورود به این بازارها معمولا با ریسک های بیشتری همراه است.
بی ثباتی سیاسی، ضعف زیرساخت ها، تغییر قوانین و نوسان نرخ ارز از جمله عواملی هستند که باید در تحلیل امکان سنجی این بازارها بررسی شوند.
نادیده گرفتن این عوامل می تواند هزینه اجرا، زمان تحویل، قیمت گذاری و سودآوری پروژه را تغییر دهد. به همین دلیل، شرکت ها باید سناریوهای مختلف را پیش بینی کنند و برای تغییر شرایط، برنامه جایگزین داشته باشند.
نمونه های واقعی از مطالعه امکان سنجی
بررسی نمونه های واقعی نشان می دهد که یک مطالعه امکان سنجی چگونه می تواند مسیر پروژه را پیش از شروع اجرای گسترده تغییر دهد.
در یک نمونه، شرکتی قصد داشت کیف پول موبایلی خود را در بازار لهستان عرضه کند. تحقیقات بازار نشان داد که کاربران اعتماد کافی به محصول جدید ندارند. به همین دلیل، شرکت عرضه مستقیم محصول را متوقف کرد و به جای آن، راهکار خود را به صورت وایت لیبل در اختیار یک بانک قرار داد.
در نمونه ای دیگر، یک شرکت آلمانی تولیدکننده قطعات خودرو قصد داشت بخشی از تولید خود را به پرتغال منتقل کند تا از هزینه پایین تر نیروی کار استفاده کند. اما مطالعه امکان سنجی نشان داد که مشکلات بنادر و حمل و نقل، بخش زیادی از صرفه جویی پیش بینی شده را از بین می برند. در نتیجه، شرکت به جای انتقال کامل تولید، آن را میان چند محل تقسیم کرد تا ریسک و هزینه سرمایه گذاری را کاهش دهد.
در نمونه سوم، یک شرکت مشاوره متوسط قصد داشت خدمات مرتبط با ESG را به سبد خدمات خود اضافه کند. تحقیقات نشان داد مشتریان علاوه بر تخصص فنی، به شناخت فرهنگی و توانایی فعالیت در بازارهای مختلف نیاز دارند. به همین دلیل، شرکت به جای استخدام تدریجی افراد، یک مجموعه تخصصی شش نفره را خریداری کرد و با این اقدام، سریع تر به اعتبار و فرصت های فروش دست یافت.
این نمونه ها نشان می دهند که نتیجه Feasibility Study همیشه تایید یا رد کامل پروژه نیست. در بسیاری از موارد، مطالعه امکان سنجی باعث تغییر مدل اجرا، کاهش دامنه پروژه یا انتخاب مسیر کم ریسک تر می شود.
چه زمانی باید مطالعه امکان سنجی انجام شود؟
هر زمان که شکست یک پروژه بتواند زیان مالی یا آسیب اعتباری قابل توجهی ایجاد کند، انجام مطالعه امکان سنجی ضروری است.
عرضه محصول جدید، ورود به بازار ناشناخته، انتخاب میان ساخت یک کسب و کار جدید یا خرید یک مجموعه فعال، پروژه های بزرگ ساختمانی، توسعه کارخانه و فعالیت در صنایع دارای مقررات سخت از جمله موقعیت هایی هستند که به فیزیبیلیتی استادی نیاز دارند.
یک قاعده ساده این است که اگر هزینه یک تصمیم اشتباه بیشتر از هزینه انجام مطالعه امکان سنجی باشد، بهتر است پیش از شروع پروژه، تحلیل کامل انجام شود.
دریافت یک پاسخ منفی در ابتدای مسیر بسیار کم هزینه تر از توقف پروژه پس از صرف سرمایه، استخدام نیرو و آسیب دیدن اعتبار برند است. مطالعه امکان سنجی به کسب و کار کمک می کند پیش از ورود به مرحله اجرا، تصمیمی واقع بینانه و مبتنی بر اطلاعات بگیرد.
